dinsdag 11 juni 2013

Contract of geen contract?

Contract of geen contract?


De fotografiewereld

Het is een discussie die bij de modelfotografie en in mindere mate bij het modeltekenen en schilderen met enige regelmaat de kop opsteekt. Het gaat er dan vooral bij fotografie om, dat men de afspraken niet nakomt, bijvoorbeeld om foto's te leveren na een fotoshoot met gesloten beurzen. We spreken dan van een TFP/TFCD shoot.

Het gebeurt  in dat kader nogal eens dat een model het nakijken heeft na een fotoshoot. Vooral op de bekendere "Modellen en Fotografen" websites vinden we honderden fotografen die bijna allemaal voor de bekende modebladen en dergelijke zeggen te fotograferen.

Nu trappen de meer ervaren modellen hier natuurlijk niet meer in, maar bij vooral jongere en onervaren modellen is dat lang niet altijd het geval. Vaak wordt er tijdens een shoot heel wat meer verwacht dan van tevoren overeengekomen is en ook het verstrekken van de foto's is nogal eens een probleem. Het aantal fotografen dat na een shoot gewoon in het niets verdwijnt schijnt aanzienlijk te zijn. Er lijkt ergens een soort "zwart gat" te zijn waar fotografen in verdwijnen.

Dat wordt dan opgelost met een "modellencontract" waarin partijen vastleggen wat wel of niet zou mogen. Prima, zou je zeggen, vastgelegd is vastgelegd. Maar...wat nu als iemand zijn deel van het contract domweg niet nakomt?

Dan zou je het nakomen van het contract dus via een juridische procedure af moeten gaan dwingen. Een jurist kijkt in dat geval direct naar de geleden schade. Nu kan die schade bij een bekende Nederlander of bij een bekende opdrachtgever, bijvoorbeeld met een bekend merk, wellicht aanzienlijk zijn.

Maar hoe groot is de geldelijke schade als je als amateurmodel de foto's van een amateurfotograaf niet krijgt? Hoe mooi de foto's ook waren en hoe goed de afspraken ook in een contract waren vastgelegd, er is niet of nauwelijke sprake van een geldswaarde en dus van geleden geldelijke schade. Elke juridische procedure is daarmee kansloos en kost alleen maar ontzettend veel geld. De waarde van een modellencontract is bij amateurmodellen en/of amateurfotografen dan ook vrijwel nihil.

Een ander probleem is het publiceren van foto's zonder toestemming. Ook dan moet je de schade aan gaan tonen. Ik wens je veel succes bij het zoeken naar een advocaat die er aan beginnen wil. Dergelijke advocaten schijnen volgens sommigen in forums en dergelijk wel te bestaan, maar ik heb nog nooit iemand gevonden die daadwerkelijk een naam en adres had.

Zelf doe ik in elk geval niets meer met contracten. De modellenwereld werkt nu eenmaal op vertrouwensbasis. Heb je het vertrouwen niet in elkaar dat je je aan de afspraken houdt, dan is het de grote vraag of je dan wel met elkaar in zee moet gaan. Zeker als het dan ook nog ongeklede shoots betreft.

Model tekenen markt Voorburg

De Kunstwereld.

In de kunstwereld is het allemaal nog veel vager (voor zover mogelijk) geregeld dan in de fotografiewereld. Niet dat dat erg is, want zoals we gezien hebben werkt het daar ook niet.

Zo mag een fotograaf een portret van een model niet zondermeer publiceren vanwege de portretrechten. Maar hoe zit dat dan bij een goed gelijkend portret? Ik heb portretten van mezelf gezien die nauwelijks van foto's te onderscheiden waren.

Dat zou betekenen dat een kunstenaar een goed gelijkende en herkenbaar portret- of modeltekening eigenlijk ook niet zomaar op een expositie mag hangen. Laat staan die zonder toestemming van de afgebeelde persoon te verkopen.

modeltekenen aan huis
Thuis naar model tekenen, een nieuwe rage
Nu is het wel zo dat er bij één op één sessies met kunstenaars bijna altijd afspraken worden gemaakt voor deze situatie. De meeste kunstenaars betalen ook wel een extra vergoeding aan het model bij de verkoop van een schilderij. Deze vergoeding is meestal 20 of 25% van de verkoopprijs. Nu is het natuurlijk onmogelijk te controleren. Je kunt moeilijk periodiek bij de kunstenaar gaan kijken of hij je portret nog wel in bezit heeft. Het is allemaal een kwestie van vertrouwen en ik heb nooit gemerkt of gehoord dat daar iets mis mee gaat.

Maar hoe zit het dan bij een groep kunstenaars? Een situatie die voor een kunstmodel heel veel voorkomt. Je kunt moeilijk met iedereen in de groep afzonderlijk afspraken gaan maken. Toch kom ik mezelf nog wel eens heel herkenbaar tegen op internet of zelfs op veilingen en in galeries...Zonder dat daar enige afspraak over gemaakt is. Het blijft een stukje vertrouwen en fatsoen van de kunstenaar dat men zich aan de spelregels houdt. Er zijn zelfs kunstenaars die deelname aan een tekengroep als een goedkope manier zien om aan een goed model te komen.

Nu ben ik niet iemand die direct de advocaat belt als ik onregelmatigs ontdek. Integendeel, ik laat het gewoon gaan want de belangen zijn zo klein dat het allemaal de moeite niet waard is. Als ik er achter kom dan confronteer ik diegene er wel altijd even mee. Dan hoop je maar dat ze er een volgende keer wel rekening mee houden.

dynamisch modeltekenen voor de echte liefhebber.
Is dynamisch modeltekenen
ook iets voor u?
Mocht je echt geen enkel risico willen lopen dat je niet ergens opduikt, ga dan niet de modellenwereld in. Het gebeurt gewoon en soms met goede bedoelingen en helemaal niet bewust om jou schade te berokkenen. Sta je toe dat men een foto van je maakt, wijs er dan altijd even op dat je wel verwacht dat de foto vernietigd wordt. Maar ook dat is en blijft een stukje vertrouwen.

Maar je kunt als kunstenaar ook met minder gemakkelijke modellen te maken krijgen. En die kunnen het een kunstenaar, als ze dat willen en als ze bijvoorbeeld een jurist in de familie hebben, nog knap lastig maken.

Overal een contract voor maken is dus wat overdreven. Maar het is toch ook voor kunstenaars wellicht iets om zich eens af te vragen als ze één van hun fraaie naakten aan de wand hangen bij een expositie...



mijn facebook profiel mijn linkedin profiel mijn twitter profiel

3 opmerkingen:

  1. Nagekomen: Artikel 10 van de wet van 30 juni 1994 betreffende het auteursrecht en de naburige rechten luidt als volgt :

    « Art. 10. — § 1. Het portretrecht is een persoonlijkheidsrecht krachtens hetwelk het recht op het gebruik van het portret van een persoon enkel en alleen die persoon toebehoort. De persoon kan zich dus in principe verzetten tegen elke vorm van verspreiding, reproductie of exploitatie van zijn portret zonder zijn voorafgaande toestemming.

    § 2. De maker of de eigenaar van een portret dan wel enige andere persoon die een portret bezit of voorhanden heeft, heeft niet het recht het te reproduceren of aan het publiek mede te delen zonder toestemming van de geportretteerde of, gedurende twintig jaar na diens overlijden, zonder toestemming van zijn rechtverkrijgenden

    BeantwoordenVerwijderen
  2. alles staat of valt volgens mij met de gemaakte afspraken/toestemming, al dan niet schriftelijk. Meestal wordt een model betaald voor het poseren. Daarmee zijn de rechten afgekocht. Dan zit ook in de deal dat dat schilderij of tekening publiekelijk te zien zal zijn. Dat is de bedoeling van schilderijen en tekeningen. Zo ook in de fotografie. Wordt je voor de cover van een tijdschrift als model gefotografeerd, dan is die betaling alles wat er is. Komt er bijvoorbeeld een portret van een van de geïnterviewden uit een artikel op de cover dan krijgt die daar zelfs niets voor. Bij een fotoboek over het koningshuis, krijgen de geportreteerden geen vergoeding omdat zij publieke figuren zijn.
    Als een kunstenaar dankzij een bepaald model zijn werk goed verkoopt, is het redelijk dat ook de modelvergoeding omhoog gaat.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Dag Jan, bedankt voor je reactie.Wie maakt die afspraken met het model? Vertegenwoordigt hij/zij wettelijk die tekengroep? Die moeten daar dan ieder wel ooit voor getekend hebben. Ik ben meer dan 20.000x getekend en heb nog nooit één contract getekend. Wel ben ik meer dan 400x op internet te vinden. Ik maak er geen probleem van maar er zijn modellen die het een wereldprobleem vinden en die enorme moeilijkheden gaan zoeken. Zuiver juridisch zit je pas goed met een getekend contract tussen model en ALLE aanwezigen. En dat doet natuurlijk niemand. In de fotografie wordt vrijwel altijd een quitclaim getekend die de portretrechten overdraagt op de fotograaf. Is er geen quitclaim dan hou je als model alle rechten, ook al heb je er een miljoen voor gevangen. En dus wordt het voor een fotograaf onwerkbaar. Het is een lastige materie, temeer omdat er vrijwel geen jurisprudentie over is en omdat er nauwelijks iemand bij stil staat. Domweg omdat de belangen veel te klein zijn om iets voor de rechter te brengen. Gelukkig maar wat mij betreft...Ik zou er verder niet wakker van liggen, maar 100% safe is een tekenclub zonder contract (voor iedereen die aanwezig is!) niet.

    BeantwoordenVerwijderen